Overeenkomsten

Overeenkomsten

In het dagelijks spraakgebruik wordt vaak gezegd dat mensen afspraken met elkaar hebben gemaakt of dat ze een overeenkomst hebben gesloten. Maar wat is een overeenkomst eigenlijk? En hoe komt een overeenkomst tot stand? Daarover gaat dit artikel.

Wat is een overeenkomst?

Een overeenkomst een de juridische term voor sommige afspraken. Het moet dan gaan om afspraken die mensen vrijwillig met elkaar hebben gemaakt. De wet is dus geen overeenkomst en een ouder die zijn kind verbiedt iets te doen ook niet. Bekende soorten overeenkomsten zijn bijvoorbeeld de koopovereenkomst en de arbeidsovereenkomst.

Totstandkoming overeenkomst

Een overeenkomst heeft juridisch gezien twee dingen nodig om tot stand te komen: een aanbod en een aanvaarding. Dat zijn twee juridische begrippen die erg lijken op wat ze in het dagelijks spraakgebruik betekenen. Zowel het aanbod, als de aanvaarding zijn rechtshandelingen. Rechtshandelingen komen volgens de wet tot stand door het vormen van een wil en het uiten van een daarmee overeenstemmende verklaring. Dat zijn twee, losse elementen.

Wil

De wil is iets wat in een persoon huist. Op het moment dat iemand graag een wasmachine wil kopen voor een bepaalde prijs, heeft hij die wil. Het is belangrijk dat er een wil is om iets specifieks te doen. Met andere woorden: de wil moet voldoende duidelijk zijn. Als iemand ‘iets’ wil kopen, is dat geen duidelijke wil.

Verklaring

Het is niet voldoende voor de totstandkoming van een aanbod of aanvaarding, dat iemand alleen een wil heeft. Hij moet die wil ook uiten. Dat mag in iedere vorm, ook mondeling. Als een persoon heel graag twee kilo aardappelen wil kopen, dan moet hij dat wel nog tegen de groenteboer zeggen. Bovendien moet voor een ‘geldig’ aanbod of aanvaarding de wil van die persoon ook inhoudelijk hetzelfde zijn als de verklaring die hij uit. Iemand die heel graag twee kilo aardappelen wil kopen, maar tegen de groenteboer zegt dat hij graag twee kilo appels wil (terwijl hij dat dan weer niet wil), heeft juridisch gezien nog geen aanbod gedaan.

Als de wil en de verklaring overeenstemmen dan komt een aanbod of aanvaarding tot stand. Het aanbod komt vaak van degene die het initiatief neemt. De aanvaarding is degene die akkoord gaat met het aanbod. Als een ‘tegenaanbod’ wordt gedaan, dan geldt dat juridisch gezien als een nieuw aanbod.

Uiteenlopen wil en verklaring

Het kan natuurlijk voorkomen dat iemand verklaart twee kilo appels te willen kopen, maar eigenlijk twee kilo aardappels wilde. Dan zijn de wil en verklaring niet hetzelfde en komt in principe geen aanbod of aanvaarding tot stand. Omdat we vaak niet kunnen zien wat iemand wil, maar wel welke verklaring hij uit, heeft de wet daar een oplossing voor. Als iemand ‘gerechtvaardigd vertrouwd’ heeft op een verklaring, dan kan het zijn dat ondanks het ontbreken van die wil er toch een aanbod tot stand komt. Degene die de verklaring aanhoorde mag dan in principe geen reden hebben tot twijfel, als hij dat wel heeft, moet hij meer onderzoek doen naar de verklaring van die persoon om erachter te komen wat die persoon bedoeld heeft.

Conclusie

Er worden iedere dag veel overeenkomsten gesloten in allerlei vormen en maten. Om sprake te laten zijn van een overeenkomst, moeten er twee partijen vrijwillig afspraken hebben gemaakt. Daarvoor is vereist dat ze allebei een wil hebben en die wil met een verklaring hebben geuit. Als iemand een verklaring uit die niet overeenstemt met wat hij wil, dan mag de andere partij daar onder omstandigheden toch op vertrouwen en vanuit gaan.